Jonathan Ive

Ngay cả những người ngoại đạo với công nghệ và thiết kế, Apple không đơn thuần chỉ là “Quả táo” mà nó còn là thương hiệu tiên phong mang cái đẹp, sự quyến rũ, tinh tế đến với những sản phẩm công nghệ tưởng chừng khô cứng. Để rồi khi nhắc đến Apple, người ta nghĩ ngay đến sự xa hoa, sang trọng và nổi bật với những sản phẩm luôn theo kịp thời đại, thể hiện cái tôi của chính những người sở hữu nó.

Khởi đầu từ 1997 với iMac, dòng máy tính “tất cả trong một”, đến PowerBook, máy xách tay dành cho doanh nhân, iPod - máy nghe nhạc cá nhân làm mưa làm gió trên thị trường thế giới kể từ khi ra đời năm 2001 và gần đây nhất là iPhone hay chiếc máy tính tiên phong của trào “lưu mình hạc sương mai” Macbook Air. Chỉ cần gọi tên những sản phẩm đó, người ta đã hình dung ngay đến một thiết bị công nghệ cao, đến những sản phẩm không đơn thuần chỉ là công nghệ mà còn là hiện thân của cái đẹp. Và người đã góp phần không nhỏ trong việc đưa thời trang lại gần hơn với công nghệ; với tham vọng thẩm mỹ hóa các sản phẩm công nghệ không ai khác chính là Jonathan Ive, vị Phó Chủ tịch thiết kế cấp cao của tập đoàn Apple.

Anh bắt đầu yêu thích thiết kế từ khi nào?

Jonathan Ive (JI): Tôi vẫn còn nhớ hồi nhỏ tôi rất thích tìm hiểu xem các đồ vật được tạo ra như thế nào. Tôi thích làm những việc cần sự khéo léo của đôi tay. Dần dần, tôi yêu thích tìm hiểu sâu hơn về lĩnh vực thiết kế và các khía cạnh xoay quanh nó như: cách người ta tạo ra một sản phẩm, chúng hoạt động ra sao, hình dáng và chất liệu của chúng như thế nào…

Anh quyết định theo đuổi ngành thiết kế từ khi nào?

JI: Khoảng 13, 14 tuổi, tôi đã nhận ra mình thích vẽ và muốn thiết kế các đồ vật nhưng tôi không hề có ý niệm về việc tôi sẽ thiết kế cái gì: ô tô, tàu biển, trang sức hay đồ nội thất. Sau khi tới thăm một vài công ty thiết kế, tôi quyết định học ngành thiết kế sản phẩm tại trường Bách khoa Newcastle. Ở đó, tôi học được điều cơ bản nhất về thiết kế: hình dáng và màu sắc sẽ định hướng sự nhìn nhận của bản thân về bản chất một sản phẩm. Tôi học được những bài học về hành trình sáng tạo và bắt đầu hiểu được bối cảnh lịch sử và văn hóa của từng thiết kế.

Làm việc tại công ty tư vấn thiết kế Tangerine sau khi tốt nghiệp, anh đã học được những kinh nghiệm gì từ quãng thời gian đó?

JI: Lúc đó tôi vẫn chưa tốt nghiệp đại học nhưng tôi cũng đã được học thiết kế rất nhiều các sản phẩm khác nhau: từ lược chải tóc, đồ gốm, cho đến các thiết bị điện và tivi. Điều quan trọng là tôi đã tìm ra được điểm mạnh, điểm yếu và xác định rõ được hướng đi của mình. Tôi nhận ra mình không thích thú cũng không giỏi trong việc thành lập một công ty.

Tại sao anh lại quyết định đầu quân cho Apple?

JI: Một trong những điểm yếu của tôi là sử dụng máy vi tính. Tôi tự thuyết phục mình rằng, tôi là người mù công nghệ. Điều này gây khó khăn cho tôi rất nhiều vì máy vi tính rất có lợi cho việc thiết kế. Và đến cuối quãng thời gian học đại học, tôi đã biết đến Mac. Tôi vẫn còn nhớ mình đã ngạc nhiên đến thế nào khi có thể sử dụng Mac dễ dàng hơn rất nhiều so với những thứ mà trước đây tôi đã sử dụng. Tôi cảm nhận được mối liên hệ giữa một đồ vật với người thiết kế. Từ đó tôi bắt đầu tìm hiểu nhiều hơn về công ty đã sản xuất ra nó, về lịch sử thành lập cũng những những giá trị cốt lõi và cơ cấu tổ chức của nó. Càng nghiên cứu tôi càng nhận ra rằng Apple không đơn thuần chỉ là là một cỗ máy kiếm tiền. Đến đầu những năm 90, khi đó tôi còn đang sống ở London và đang làm việc cho Tangerine, Apple muốn tìm kiếm một công ty tư vấn thiết kế mới và đã mời tôi hợp tác. Tôi không bao giờ nghĩ rằng mình sẽ thành công khi làm việc cho một tập đoàn, nhưng tôi đã không do dự khi quyết định gia nhập Apple.

Những đặc trưng cơ bản của sản phẩm Apple là gì? Theo anh chúng có còn giống với quan điểm thiết kế của Apple trước khi anh gia nhập tập đoàn này hay không?

JI: Vào thập niên 70, Apple đã từng nói về sự giao thoa giữa công nghệ và nghệ thuật. Tôi cho rằng các đặc trưng của một sản phẩm Apple hiện nay cũng chính là các mục tiêu của Apple ngay từ ngày đầu thành lập. Các đặc trưng mang tính quyết định đó chính là: sự thoải mái và đơn giản. Một sản phẩm thành công đơn thuần không chỉ ở tính năng của nó.

Anh có thể nói gì về đội ngũ thiết kế của Apple?

JI: Chúng tôi có một đội ngũ thiết kế tuyệt vời. Tuy chỉ là một nhóm nhỏ, nhưng chúng tôi được đầu tư rất nhiều về trang thiết bị và chúng tôi hợp tác rất ăn ý với nhau. Môi trường làm việc của chúng tôi cũng phản ảnh một phần quyết tâm xây dựng tính tương tác và hỗ trợ lẫn nhau của các thành viên.

Có lẽ điều đó đã ảnh hưởng tới những sản phẩm mà các anh thiết kế?

JI: Có lẽ nhân tố quyết định chính là sự chăm sóc kỹ lưỡng cho từng sản phẩm. Người thiết kế phải quan tâm đến từng chi tiết của sản phẩm, đến những điều tưởng chừng như có thể bị bỏ qua.Ví dụ như với iMac, nỗ lực của chúng tôi là làm sao cho sản phẩm này đến được với mọi tầng lớp người tiêu dùng. Đặc biệt là chi tiết cái tay cầm. Mặc dù chức năng chính của cái tay cầm này là để di chuyển sản phẩm dễ dàng nhưng chính nó lại tạo nên tính hấp dẫn của sản phẩm. Nó tạo nên mối liên hệ gần gũi giữa chiếc máy tính và người sử dụng.

Anh đã từng nói rằng, các tiến bộ trong thiết kế chịu ảnh hưởng của sự phát triển các chất liệu mới? Thế chất liệu mới nào hiện nay đang làm anh quan tâm nhất?

JI: Chất liệu, các quy trình và cấu trúc sản phẩm cũng như việc sản xuất sản phẩm là những nhân tố vô cùng quan trọng trong thiết kế. Về mặt quy trình, giờ đây chúng ta có thể tạo ra các sản phẩm từ plastic, điều này trước đây là không thể. Hay chúng ta có có thể đúc hai mảnh plastic riêng biệt lại với nhau hoặc đúc nhựa với kim loại để sáng tạo ra những sản phẩm chưa từng có. Việc gắn các loại kim loại khác nhau bằng các công nghệ kết dính cao cấp và hàn laser giờ đây cũng là một lĩnh vực rất đáng quan tâm.

Theo anh, đâu là những chất xúc tác đối với sự phát triển của ngành thiết kế hiện nay?

JI: Những sản phẩm mới liên tục ra đời thay thế hàng loạt những sản phẩm đã từng được coi là rất thành công trước đó. Theo tôi, một chất xúc tác khác chính là những đòi hỏi không ngừng của người tiêu dùng. Máy iPod, máy MP3 đã tạo ra cơ hội cho chúng ta thiết kế một sản phẩm hoàn toàn mới có thể chứa đựng đến 4.000 bài hát. Cuộc tranh đua lớn nhất trong ngành thiết kế có lẽ là làm thế nào để có thể sản xuất một sản phẩm mới, mang lại cảm giác mới và ẩn chứa trong nó một ý nghĩa nhất định.

Có thể nói Jonathan và những thiết kế của anh có sự ảnh hưởng rất lớn tới nhiều cá nhân trên toàn thế giới, từ những sinh viên theo học chuyên ngành thiết kế cho tới những người làm nghề thiết kế lâu năm. Tuy nhiên, những thiết kế của anh lại được khơi nguồn từ những điều rất giản dị:

Thiên nhiên: Rất nhiều thiết kế của Jonathan được lấy cảm hứng từ thiên nhiên. Nếu như iMac G4 lấy cảm hứng từ loài hoa hướng dương thì Pro Mouse lại khiến cho ta liên tưởng đến một giọt nước trong lành buổi sớm mai. Có lẽ ảnh hưởng của thiên nhiên đã làm cho các sản phẩm của Apple mang cảm giác rất thân thiện với người sở hữu chúng, một cái gì đó vừa đơn giản, vừa tinh tế và có sức khơi gợi các giác quan.

Tính chân thực: Jonathan rất hay nói về tính chân thực trong cách anh sử dụng chất liệu. Điều này thể hiện trong thiết kế độc đáo của iMac, một sản phẩm sử dụng chất liệu nhựa, và trong các sản phẩm mới đây như PowerMac G5, sản phẩm làm từ nhôm đúc nguyên khối, một minh chứng cho sự táo bạo trong thiết kế của Jonathan.

Âm nhạc: Jonathan rất yêu âm nhạc và đã từng nói nhiều về hệ thống âm thanh khổng lồ được trang bị cho studio phòng thiết kế của Apple. Anh không chỉ nghe nhạc mà còn dành thời gian rảnh của mình để hòa âm các bản nhạc điện tử.

Jonathan Ive

Sinh năm: 1967 tại London

Năm 1985: Theo học ngành Nghệ thuật và Thiết kế tại đại học Bách khoa Newcastle (nay là Đại học Northumbria)

Năm 1989: Đồng sáng lập Công ty Tư vấn Thiết kế Tangerine

Năm 1992: Tới San Francisco gia nhập Tập đoàn Apple

Năm 1997: Trở thành Phó Chủ tịch thiết kế cấp cao của Apple

Các giải thưởng

Nhà thiết kế của năm do Bảo tàng Thiết kế trao tặng (2002, 2003)

Huy chương RSA - Benjamin Franklin (2005)

Tước Quí tộc - Sĩ quan Hoàng gia Anh (2006) dành cho những nhà lãnh đạo có đóng góp đáng kể trong lĩnh vực của mình.

Giải thưởng Smithsonian's Cooper-Hewitt, Bảo tàng Quốc Gia cho hạng mục thiết kế sản phẩm (2007)

Rất nhiều Giải thưởng của Tập đoàn Apple dành cho các thiết kế xuất sắc.

Xếp hạng 30 trên tổng số 204 người có ảnh hưởng nhất thế giới của năm 2007 (Tạp chí Time bình chọn)

Thủy Anh (tổng hợp)